Nhà cổ phố Tiên Yên

          Phố Tiên Yên (thị trấn Tiên Yên) khoác trên mình vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc bởi ở đây vẫn còn lưu giữ được hệ thống nhà cổ, bao gồm: Nhà ở thông thường của người Hoa được xây dựng từ những năm đầu thế kỷ XX và hệ thống nhà kiến trúc Pháp cổ.

           

          Thị trấn Tiên Yên xưa được quy hoạch theo ô bàn cờ, phố không có vỉa hè với hệ thống nhà ở thông thường của người Hoa xây dựng từ những năm đầu thế kỷ XX theo cấu trúc nhà ống, hai tầng, mái ngói đất nung lợp theo kiểu âm dương. Tường nhà được xây bằng đá hoặc gạch, vôi, đất đỏ, cát, tường dày khoảng 40cm; trần nhà làm bằng gỗ, hai tầng nhà nối với nhau bằng một chiếc cầu thang gỗ nhỏ và có một ban công nhỏ phía ngoài. Đặc biệt, mỗi căn nhà đều có một khoảng giếng trời ở sân sau để đón gió và ánh sáng tự nhiên. Nhờ đó, nhà rất thoáng khí, mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Hệ thống nhà cổ lúp xúp, nối tiếp nhau ở các dãy phố Tiên Yên mang trong mình vẻ đẹp cổ kính, trầm mặc khiến nhiều người đến đây dễ có sự hình dung so sánh với phố cổ Hội An (Quảng Nam).

           

           

          Một góc phố cổ Tiên Yên

           

          Các công trình nhà kiến trúc Pháp trên địa bàn huyện Tiên Yên được xây vào những năm 1910, 1943 cũng tập trung ở khu vực thị trấn Tiên Yên ngày nay, bao gồm: Dãy nhà bệnh viện Pháp, khu Đồn Cao và toà nhà Huyện uỷ. Dãy nhà kiến trúc Pháp trên Đồn Cao có chiều dài 25m, rộng 15m, nhiều cửa và cửa sổ. Dãy nhà bệnh viện Pháp cũ gắn liền với di tích lịch sử Khe Tù, quy mô gồm 3 dãy nhà nằm ngang sát với QL18A, dãy thứ hai được nối với nhà thứ nhất toà thứ nhất tạo thành góc vuông. Toà nhà Huyện uỷ nằm trên một ngọn đồi thấp, vị trí trung tâm thị trấn, hướng cửa nhìn thẳng ra sông Tiên Yên cũng mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp, đến nay vẫn được gìn giữ khá nguyên vẹn và đang được sử dụng làm công sở. Các công trình nhà kiến trúc Pháp cổ đều có bố cục không gian, các hoạ tiết trang trí bằng thép uốn, đắp nổi bằng xi măng tinh xảo và hệ thống cửa vòm độc đáo, khác biệt với những kiến trúc khác.

           

          Trải qua các thời kỳ lịch sử, đến nay, nhà kiến trúc Pháp cổ vẫn còn giữ được tương đối nguyên vẹn, tuy nhiên, do không được bảo vệ, tôn tạo nên kiến trúc nhà này cũng đang dần xuống cấp. Đối với hệ thống nhà ở thông thường của người Hoa, quá trình đô thị hoá, hệ thống nhà này đang dần được thay thế bằng hệ thống nhà cao tầng kiến trúc hiện đại hoặc được người dân tự cải tạo, nâng cấp phù hợp với nhu cầu sử dụng của gia chủ. Toàn thị trấn Tiên Yên hiện chỉ còn khoảng 40 căn nhà cổ nằm rải rác ở các phố Hoà Bình, Thống Nhất, Lý Thường Kiệt, Quang Trung… Trong đó, nhiều nhà đã bị xuống cấp không còn giữ nguyên dáng vẻ ban đầu. Bà Lành Thị Phong, người dân ở nhà số 88 phố Lý Thường Kiệt, thị trấn Tiên Yên cho hay: “Gia đình tôi cũng đã đảo lại ngói mấy lần, cải tạo hệ thống sàn nhà. Tuy nhiên, nhà ở lâu năm bây giờ đã xuống cấp, tường bị nứt và gỗ, cửa chính, cửa sổ đều bị mối mọt. Gia đình cũng tính tới đây sẽ xây lại chứ không sửa chữa nữa trừ khi Nhà nước có chủ trương giữ lại để phát triển du lịch và có cơ chế cụ thể”.

           

          Thời gian và quá trình đô thị hoá đã khiến phố cổ Tiên Yên hiện đang bị mai một dần. Do đó, trong thời gian tới, để đưa những công trình nhà cổ mang kiến trúc Pháp cổ và nhà ở thông thường của người Hoa vào phát triển du lịch, huyện Tiên Yên cần sớm có những giải pháp cụ thể để bảo tồn, phát huy tốt giá trị của những công trình này.

          Nguồn: Báo Quảng Ninh



          Các tin khác